Hram Svetog Save

Simbol pravoslavlja i Beograda

Najveći pravoslavni hram na Balkanu i drugi po veličini u svetu nalazi se na severoistočnom delu Svetosavskog Trga u beogradskoj opštini Vračar.

Iako je ideja o izgradnji ovog monumentalnog objekta rođena 1895.godine, sa gradnjom se počelo tek 1935. godine, da bi radovi bili prekinuti početkom Drugog svetskog rata i nastavljeni, nakon brojnih pokušaja 1985. godine. Kako bi Hram Svetog Save dobio svoj današnji izgled, bilo je potrebno više od jednog veka.

Radovi na izgradnji završeni su 2004. godine kada je započeto uređenje enterijera. Ovaj pravoslavni hram tokom godine obiđe 1.5 miliona ljudi. Sa 13 kupola, 5 polu kupola i 5 malih kupola na apsidi oltara, građen u obliku grčkog krsta pravo je arhitektonsko remek delo koje može da primi 10 000 ljudi.

Poseban izazov predstavljala je izgradnja i postavljanje kupole. Krajem 80-tih godina prošlog veka na njoj se radilo gotovo godinu dana, nakon čega je, teška 4000 tona tokom 40 dana podizana na visinu od 40 metara, što je bio vrhunski inženjerski poduhvat.

Hram sa svoja 4 zvonika visoka 44m poseduje 49 zvona, od kojih je najveće teško preko šest tona, a najlakše 11kg. Na svakom zvonu su, uz ime darodavca ugravirani i različiti ornamenti, kao i biblijski tekstovi, a svakog časa u danu sa zvonika Hrama odjekuje po nekoliko taktova himne Svetom Savi. Pažnjom pleni i glavni krst, visok 10,5 metara i težak 4 tone.

Unutrašnjost Hrama Svetog Save oduzima dah. Mozaik, najveći na svetu je na površini od preko 17 000 kvadrata. Na njemu su stotine majstora i umetnika radile gotovo četiri godine, a nastao je pod budnim okom i po projektu Ruske akademije nauka. Posle je usledilo postavljanje ikonostasa, polijeleja, kao i kamenih podova. Jedna od posebnosti ovog zdanja je i luster, najveći na svetu. Pogledate li kroz njega videćete krst i Hrista u vaznesenju.

Na 7m ispod Hrama smeštena jei uređena kripta koja će služiti za ukop srpskih patrijarha i u kojoj je 2020.godine, kao prvi od njih, sahranjen Njegova Svetost Patrijarh Irinej. Tu su i impozantna vrata Hrama, na kojima su tri osnovne hrišćanske molitve: Oče naš, Bogorodice djevo i Caru nebeski, napisane na 24 svetska jezika. Ispred bogomolje pozicioniran je spomenik srpskom svetitelju Savi koji raširenih ruku dočekuje sve dobronamerne. Spomenik, koji je bez postamenta visok preko 5m, dar je cenjenog ruskog vajara Vjačeslava Mihajloviča Klikova. U neposrednoj blizini Hrama, između Svetosavskog trga i Krušedolske ulice nalazi se i Parohijski dom, čija je gradnja trajala šest meseci i završen je 2004.godine.